D─░YANET ─░┼×LER─░ BA┼×KANI'NIN A├çIKLAMALARINA
ve DUYARLILI─×A ZARUR─░ A├çIKLAMA


Muharrem BALCI - 27 Nisan 2020

Diyanet ─░┼čleri Ba┼čkan─▒ Say─▒n Ali ERBA┼×ÔÇÖ─▒n ├žok konu┼čulan a├ž─▒klamalar─▒ kamuoyunda tart─▒┼čmalara neden olmu┼čtur.

─░stanbul S├Âzle┼čmesi ve g├╝venceye ald─▒─č─▒ Toplumsal Cinsiyet E┼čitli─čine ili┼čkin g├Âr├╝┼člerim; yaz─▒lar─▒mda, s├Âyle┼čilerimde, konferanslar─▒mda herkesin malumudur. S├Âzle┼čme ve toplumsal cinsiyet e┼čitli─či, ─░slam d├╝nyas─▒n─▒n ba┼č─▒na nas─▒l ve ne zaman bela edildi─čine dair y─▒llard─▒r yaz─▒l─▒p ├žiziliyor. ├ľzellikle yaz─▒l─▒ ve sosyal medya ┼čahittir.

CEDAW (Kad─▒nlara Kar┼č─▒ Her T├╝rl├╝ Ayr─▒mc─▒l─▒─č─▒n ├ľnlenmesine ili┼čkin S├Âzle┼čme) 1985 y─▒l─▒nda, ─░stanbul S├Âzle┼čmesi 2011 y─▒l─▒nda imzalanm─▒┼čt─▒r. ─░ki uluslararas─▒ d├╝zenlemenin g├╝venceye ald─▒─č─▒ Toplumsal Cinsiyet E┼čitli─či 1985ÔÇÖten bu yana d├╝nya ├╝lkelerinde uygulamadad─▒r. ├ťlkemizde de ─░stanbul S├Âzle┼čmesinden ├žok ├Ânce uygulamaya girmi┼č, e─čitimler verilmektedir. Bu e─čitimler Diyanet ─░┼čleri Ba┼čkanl─▒─č─▒ kadrolar─▒nda da verilmektedir. S├Âz konusu iki uluslararas─▒ d├╝zenlemenin ortak maddelerine bak─▒n─▒z:

CEDAW

Madde 5/a; Her iki cinsten birinin a┼ča─č─▒l─▒─č─▒ veya ├╝st├╝nl├╝─č├╝ fikrine veya kad─▒n ile erke─čin kal─▒pla┼čm─▒┼č rollerine dayal─▒ ├Ânyarg─▒lar─▒n, geleneksel ve di─čer b├╝t├╝n uygulamalar─▒n k├Âk├╝n├╝n kaz─▒nmas─▒/ortadan kald─▒r─▒lmas─▒n─▒ sa─člamak amac─▒yla kad─▒n ve erkeklerin sosyal ve k├╝lt├╝rel davran─▒┼č kal─▒plar─▒n─▒ de─či┼čtirmek,

─░stanbul S├Âzle┼čmesi

M. 4/1-3. Bireylerin cinsiyet, toplumsal cinsiyet, ─▒rk, renk, dil, din, siyasi g├Âr├╝┼č veya farkl─▒ g├Âr├╝┼če sahip olma, ulusal veya sosyal men┼če, herhangi bir etnik az─▒nl─▒k, m├╝lkiyet, do─čum, cinsel tercih/y├Ânelim, toplumsal cinsiyet kimli─či, ya┼č, sa─čl─▒k durumu, medeni durum, g├Â├žmen ya da m├╝lteci olma, ya┼č veya engelinin ve di─čer bir durumunun bulun- mas─▒na bak─▒lmaks─▒z─▒n ├Âzellikle ma─čdurlar─▒n haklar─▒n─▒ korumaya y├Ânelik tedbirler ba┼čta olmak ├╝zere i┼čbu S├Âzle┼čme h├╝k├╝mlerinin Taraflar taraf─▒ndan uygulanmas─▒ g├╝vence alt─▒- na al─▒nm─▒┼čt─▒r.

Madde 10/c; "Kad─▒n ve erke─čin rolleriyle ile ilgili kal─▒pla┼čm─▒┼č kavramlar─▒n e─čitimin her ┼čeklinde ve kademesinden kald─▒r─▒lmas─▒ ve bu amaca ula┼č─▒lmas─▒ i├žin e─čitim birli─činin ve di─čer e─čitim ┼čekillerinin te┼čvik edilmesi, ├Âzellikle ders kitaplar─▒n─▒n ve okul programlar─▒n─▒n yeniden g├Âzden ge├žirilmesi ve e─čitim ve metotlar─▒n─▒n bu amaca g├Âre d├╝zenlenmesi" ile y├╝k├╝ml├╝ tutmu┼čtur. (ETCEP halen y├╝r├╝rl├╝kte)

Madde 12/1. Taraflar, kad─▒n─▒n a┼ča─č─▒l─▒─č─▒ iddias─▒na veya kad─▒n erkek i├žin kal─▒p rollere dayanan ├Ân yarg─▒lar─▒, ├Ârf ve adetleri, gelenekleri ve t├╝m di─čer uygulamalar─▒ ortadan kald─▒rmak/k├Âk├╝n├╝ kaz─▒mak amac─▒yla kad─▒n ve erkeklere ili┼čkin toplumsal ve k├╝lt├╝rel davran─▒┼č modellerinde de─či┼čim sa─člamak i├žin gerekli tedbirleri al─▒r.

Madde 12/4. Taraflar; k├╝lt├╝r, gelenek, g├Ârenek, din veya s├Âzde "namusun" i┼čbu S├Âzle┼čme kapsam─▒ndaki herhangi bir ┼čiddet eylemi i├žin gerek├že olu┼čturmamas─▒n─▒ sa─člar.

Madde 42/1. Taraflar, i┼čbu S├Âzle┼čme kapsam─▒nda yer alan herhangi bir ┼čiddet eyleminin ger├žekle┼čmesini m├╝teakiben ba┼člat─▒lan cezai i┼člemlerde k├╝lt├╝r, gelenek, din, g├Ârenek veya s├Âzde "namus"un bu eylemlerin gerek├žesi olarak g├Âr├╝lmemesi i├žin gerekli yasal veya di─čer tedbirleri al─▒r. Bu ├Âzellikle ma─čdurun k├╝lt├╝rel, dini, sosyal veya geleneksel olarak kabul g├Âren uygun davran─▒┼č normlar─▒n─▒ veya t├Ârelerini ihlal etti─či iddialar─▒n─▒ da i├žerir.

Kamuoyuna ve D─░ Ba┼čkan─▒na ve ilgililere soral─▒m: 20 y─▒l─▒ a┼čk─▒n bu d├╝zenlemelerden ve uygulamalar─▒ndan habersizler midir? Haberli iseler gaflet, habersiz iseler katmerli gaflet i├žindelerdir.

Toplumsal Cinsiyet E┼čitli─či yasalarla g├╝venceye al─▒n─▒p "devlet politikas─▒" haline gelmi┼č ve y─▒llard─▒r uygulan─▒rken, D─░ Ba┼čkan─▒ÔÇÖn─▒n durup dururken bu a├ž─▒klamalar─▒ yapm─▒┼č oldu─čuna inanm─▒yorum. Devletin politika de─či┼čtirdi─čine de inanm─▒yorum.

Sosyal medya tepkileri ve 1 HaziranÔÇÖdan 2019'dan itibaren cemaatlerin bask─▒s─▒ dikkate al─▒narak, S├Âzle┼čmenin daha imza a┼čamas─▒nda bile, "gelecekte ├ž─▒kacak s─▒k─▒nt─▒lara kar┼č─▒" olu┼čturulan ve toplum nezdinde tutmayan, kar┼č─▒l─▒─č─▒ olmayan Toplumsal Cinsiyet Adaleti kavramsalla┼čt─▒rmas─▒n─▒n, g├╝├žlendirilerek topluma benimsetilmesi operasyonuna alet olmak istemiyorum.

Kurulu┼člar─▒ndan bu yana sivil toplum olamam─▒┼č, do─čru yanl─▒┼č t├╝m uygulamalar─▒nda devletin/iktidarlar─▒n yan─▒nda olmu┼č s├Âz├╝mona STK'lar─▒n duyarl─▒l─▒klar─▒n─▒ da ├Ânemsemiyorum.

Bad-el harabu'l Basra'y─▒ hat─▒rlat─▒yorum.

Benzer duyarl─▒l─▒─č─▒n(!) ┼×ehir ├ťniversitesi operasyonunda da ya┼čand─▒─č─▒n─▒ hat─▒rlat─▒r─▒m. ├ťniversitenin kapanmas─▒na evet, ├ťniversitenin kurucu ve sahibi Vakf─▒n kapanmas─▒na hay─▒r (s─▒ra bize de gelir endi┼česiyle) tutars─▒zl─▒─č─▒n─▒n sahiplerini de D─░ Ba┼čkan─▒n─▒n a├ž─▒klamalar─▒ vesilesiyle tekrar k─▒n─▒yorum.

D─░ Ba┼čkan─▒'n─▒n vak─▒flara ve mallar─▒na el koyma i┼člemine kar┼č─▒ duymad─▒─č─▒m duyarl─▒l─▒─č─▒ Toplumsal Cinsiyet E┼čitli─činde duydu─čumda trajikomik buldu─čumu da ifade etmeliyim.

Sonu├ž itibariyle, kendilerine STK ad─▒ verenlerin, yay─▒nlanacak ve sosyal medyada yay─▒nlanan toplu veya tekli a├ž─▒klamalar─▒ndaki siyasi basiretsizli─če dikkat ├žekmek ├╝zere i┼č bu a├ž─▒klamam zaruri olmu┼čtur.

Kamuoyuna sayg─▒lar─▒mla sunar─▒m.

Muharrem BALCI
27 Nisan 2020